ZAMONAVIY INGLIZ BADIIY ADABIYOTIDA ADABIY ALLUZIYALARNI AVTOMATIK ANIQLASH: RAQAMLI INTERTEKSTUALLIK VA MASHINALI O‘QITISH (Zamonaviy ilmiy-texnik tadqiqotlar, 2026)
Mazkur maqolada zamonaviy ingliz badiiy adabiyotida adabiy alluziyalarni avtomatik aniqlashda mashinali o‘qitish texnologiyalarining o‘rni tahlil qilinadi. Raqamli davrda intertekstuallik endi faqat tadqiqotchining intuitiv ravishda matnlararo bog‘liqliklarni aniqlashi bilan cheklanmay, balki matnlar o‘rtasidagi leksik, semantik va strukturaviy munosabatlarni aniqlovchi kompyuter usullari orqali ham o‘rganilmoqda. Maqolada tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), semantik o‘xshashlik modellari va distant reading metodlarining ochiq hamda yashirin alluziyalarni aniqlashdagi imkoniyatlari va cheklovlari ko‘rib chiqiladi. Mashinali o‘qitish usullari yirik adabiy korpuslarni tahlil qilish, yashirin intertekstual bog‘lanishlarni aniqlash hamda zamonaviy badiiy asarlarni avvalgi adabiy an’analar bilan qiyoslash imkonini berishi asoslab beriladi. Shu bilan birga, adabiy alluziyalarni aniqlashda madaniy xotira, muallif niyati, kinoya va kontekstual nozikliklar muhim ahamiyat kasb etishi sababli avtomatlashtirilgan tahlil inson interpretatsiyasini to‘liq almashtira olmasligi ta’kidlanadi. Tadqiqot xulosasida hisoblash usullari va an’anaviy filologik tahlilni uyg‘unlashtirgan gibrid yondashuv eng samarali model sifatida e’tirof etiladi.