BO‘LAJAK MUHANDISLARNING UMUMIY TEXNIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHDA AXBOROT, TEXNIK, TADQIQOTCHILIK VA LIDERLIK KOMPETENSIYALARINI TIZIMLI SHAKLLANTIRISH ZARURATI
Kalit so‘zlar:
umumiy texnik kompetentlik, malaka talablari, axborot kompetensiyasi, texnik kompetensiya, tadqiqotchilik kompetensiyasi, liderlik kompetensiyasi, innovatsion ta’lim texnologiyalari, integrativ yondashuv, amaliy tayyorgarlik, muhandislik ta’limi, kompetensiyaviy yondashuv.Abstrak
Mazkur maqolada bo‘lajak muhandislarning umumiy texnik kompetentligini
rivojlantirishda ularning kasbiy faoliyatiga qo‘yiladigan malaka talablari asosida
shakllantirilishi lozim bo‘lgan asosiy kompetensiyalar — axborot, texnik, tadqiqotchilik
va liderlik kompetensiyalarining mazmuni tizimli ravishda yoritilgan. Har bir
kompetensiyaning muhandislik ta’limi jarayonidagi o‘rni, ularni rivojlantirishning
pedagogik va amaliy mexanizmlari, shuningdek, zamonaviy ishlab chiqarish ehtiyojlari
bilan bog‘liqligi tahlil qilingan. Kompetensiyalarning o‘zaro integratsiyalashgan holda
shakllanishi bo‘lajak mutaxassisning malaka talablariga mos kasbiy tayyorgarligini
ta’minlashi asoslab berilgan. Tadqiqot yakunida kompetensiyalarni kompleks
rivojlantirishga doir xulosalar hamda o‘quv jarayonini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-
amaliy tavsiyalar keltirilgan.
Библиографические ссылки
1. Parmonov A. A. Talabalarning umumtexnik kompetentligini rivojlantirishda innovatsion yondashuvlarning
zarurati // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar. – 2025. – № 5. – B. 1672–1680.
2. Parmonov A. A. Raqamli transformatsiya va sanoat integratsiyasi sharoitida muhandislik ta’limining dolzarb
muammolari // Kasb-hunar ta’limi. – 2025. – № 5. – B. 226–236.
3. Аскерко Ю. И. Актуализация процесса формирования информационной компетентности студентов в
процессе профессиональной подготовки // Вестник Воронежского государственного университета. Серия:
Проблемы высшего образования. – 2007. – № 1. – С. 87–89.
4. Гафурова Н. В. Формирование информационной компетентности будущих бакалавров-инженеров:
содержательный аспект // Материалы Международной научно-практической конференции. – Волгоград, 2017. –
С. 129–131.
5. Осипова Л. Г. Деятельность педагогического коллектива по достижению современного качества
образования // Совершенствование структуры школьного образования на основе возрастного подхода: материалы научно-практической конференции. – Калининград, 2003. – С. 45–49.
6. Spencer L. M., Spencer S. M. Competence at Work: Models for Superior Performance. – John Wiley & Sons, 1993.
– P. 80–81.
7. Shulman L. S. Those Who Understand: Knowledge Growth in Teaching // Educational Researcher. – 1986. –
Vol. 15, No. 2. – P. 4–14.
8. Mishra P., Koehler M. J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge
// Teachers College Record. – 2006. – Vol. 108, No. 6. – P. 1017–1054.
9. Лебедев О. Е. Компетентностный подход в образовании // Школьные технологии. – 2004. – № 5. – С. 5–
12.
10. Холодцова И. И. Учебно-исследовательская деятельность как средство профессиональной ориентации
старшеклассников: автореф. дис. ... канд. пед. наук: 13.00.01. – Москва, 2007. – 23 с.
11. Ушаков А. А. Реализация компетентностного подхода к организации учебно-исследовательской
деятельности учащихся в условиях профильного обучения в общеобразовательной школе // Известия РГПУ им.
А. И. Герцена. – 2007. – Т. 22, № 53. – С. 411–415.
12. Феськова Е. В. Интеллектуально-личностное развитие учащихся в исследовательской деятельности.
– Красноярск, 2004. – 110 с.
13. Осипова С. И. Инновационный подход к подготовке преподавателей для системы профессионального
образования // Высшее образование сегодня. – 2009. – № 6. – С. 72–75.
14. Мамонова Л. И. Факторы, влияющие на формирование общепрофессиональных компетенций
студентов вуза // Фундаментальные исследования. – 2012. – № 6-2. – С. 365–368.
15. Манушкина М. М. Формирование математической компетентности студентов направления
подготовки «Прикладная информатика» на бипрофессиональной основе: дис. ... канд. пед. наук: 13.00.02. –
Красноярск, 2013. – 218 с.
16. Черняева Л. А. Формирование исследовательской компетенции студентов педагогического колледжа:
дис. ... канд. пед. наук: 13.00.08. – Новосибирск, 2011. – 190 с.
17. Хуторской А. В. Системно-деятельностный подход в обучении: научно-методическое пособие. – Москва:
Эйдос, 2012. – 62 с.
18. Turmatov J. R. Bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarida tadqiqotchilik kompetensiyasini shakllantirishning nazariy
asoslari: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2019. – B. 30.
19. Шашкина М. Б., Багачук А. В. Формирование исследовательской деятельности студентов
педагогического вуза в условиях реализации компетентностного подхода: монография. – Красноярск, 2006.
20. Collins English Dictionary. Leader // Collins Dictionary. – Electronic source
21. Drucker P. F. The Effective Executive. – HarperCollins, 2006. – P. 29.
22. Wibbeke E. S. Global Business Leadership. – Routledge, 2009. – P. 44.
23. Schroder H. M. Managerial Competence: The Key to Excellence. – Kendall/Hunt, 1989. – P. 15–22.