BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING O‘QUV-METODIK KOMPETENSIYASI: TUZILMASI, KOMPONENTLARI VA RIVOJLANISH DARAJALARI
Kalit so‘zlar:
bo‘lajak pedagog, o‘quv-metodik kompetensiya, praksiologik yondashuv, metodik faoliyat, mezon, indikator, diagnostika, refleksiya.Abstrak
Maqolada bo‘lajak pedagoglarning o‘quv-metodik kompetensiyasi nazariy-
metodologik jihatdan tahlil qilinib, uning motivatsion-aksiologik, kognitiv, operatsion-
praksiologik va refleksiv-baholash komponentlari asoslangan. Har bir komponent
uchun mezonlar, indikatorlar va diagnostika usullari hamda reproduktiv, adaptiv,
produktiv va ijodiy-refleksiv rivojlanish darajalari tizimlashtirilgan.
Библиографические ссылки
1. Djanabaeva A., Urazova M. B. Методическая компетентность педагога: сущность и диагностика // Science
and Society. – 2023. – № 3-2. – С. 14–15. – Manba
2. Urazova M. B., Djanabaeva A. Structural Analysis of the Model of Methodological Competence Formation in
Future Foreign Language Teachers // International Journal of Pedagogics. – 2025. – Vol. 5, No. 1. – P. 29–34. – DOI:
10.37547/ijp/Volume05Issue01-09
3. Сарыбаева Ә. Х. Методы исследования развития методической компетентности будущих учителей
физики // Bulletin of the Karaganda University. Pedagogy Series. – 2023. – Vol. 111, No. 3. – P. 64–74. – DOI:
10.31489/2023ped3/64-74
4. Писарева С. А., Пучков М. Ю., Ривкина С. В., Тряпицына А. П. Модель уровневой оценки
профессиональной компетентности учителя // Science for Education Today. – 2019. – Т. 9, № 3. – С. 151–168. – DOI:
10.15293/2658-6762.1903.09
5. Blömeke S., Gustafsson J.-E., Shavelson R. J. Beyond Dichotomies: Competence Viewed as a Continuum //
Zeitschrift für Psychologie. – 2015. – Vol. 223, No. 1. – P. 3–13. – DOI: 10.1027/2151-2604/a000194
6. Depaepe F., Verschaffel L., Kelchtermans G. Pedagogical Content Knowledge: A Systematic Review of the Way in
Which the Concept Has Pervaded Mathematics Educational Research // Teaching and Teacher Education. – 2013. – Vol. 34.
– P. 12–25. – DOI: 10.1016/j.tate.2013.03.001
7. König J., Blömeke S., Jentsch A., Schlesinger L., Felske C., Kaiser G. The Links Between Pedagogical Competence,
Instructional Quality, and Mathematics Achievement in the Lower Secondary Classroom // Educational Studies in
Mathematics. – 2021. – Vol. 107. – P. 189–212. – DOI: 10.1007/s10649-020-10021-0
8. Blömeke S., Jentsch A., Ross N., Kaiser G., König J. Opening Up the Black Box: Teacher Competence, Instructional
Quality, and Students’ Learning Progress // Learning and Instruction. – 2022. – Vol. 79. – Article 101600. – DOI:
10.1016/j.learninstruc.2022.101600
9. Федотова В. С. Педагогическое образование в перспективе экосистемного и праксиологического
подходов // Научно-педагогическое обозрение (Pedagogical Review). – 2026. – № 1 (65). – С. 103–114. – DOI:
10.23951/2307-6127-2026-1-103-114
10. Muslimov N. A., Abdullayeva Q. M., Qo‘ysinov O. A., Gaipova N. S. va boshq. Kasb ta’limi o‘qituvchilarining kasbiy
kompetentligini shakllantirish texnologiyasi: monografiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2013. – 128 b. – Manba
11. Berdibayev M. S. Bo‘lajak matematika o‘qituvchilarining metodik kompetentligini rivojlantirish: pedagogika
fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Nukus, 2019. – 45 b. – Manba
12. Маралова Е. А. Интеграция андрагогического и праксиологического подходов как путь оптимизации
профессионального образования учителя // Непрерывное образование: XXI век. – 2013. – № 3. – DOI:
10.15393/j5.art.2013.2147
13. Монахова Л. Ю., Федотова В. С. Праксиоцентризм в профессиональном стандарте педагога //
Образование и наука. – 2017. – Т. 19, № 4. – С. 9–38. – DOI: 10.17853/1994-5639-2017-4-9-38
14. Косикова С. В. Готовность будущих учителей к формированию функциональной грамотности младших
школьников // Научно-методический электронный журнал «Концепт». – 2025. – № 8. – С. 67–87. – DOI:
10.24412/2304-120X-2025-11152
15. Shulman L. S. Knowledge and Teaching: Foundations of the New Reform // Harvard Educational Review. – 1987.
– Vol. 57, No. 1. – P. 1–23. – DOI: 10.17763/haer.57.1.j463w79r56455411
16. Kunter M., Klusmann U., Baumert J., Richter D., Voss T., Hachfeld A. Professional Competence of Teachers: Effects
on Instructional Quality and Student Development // Journal of Educational Psychology. – 2013. – Vol. 105, No. 3. – P. 805–
820. – DOI: 10.1037/a0032583
17. Metsäpelto R.-L., Poikkeus A.-M., Heikkilä M. et al. A Multidimensional Adapted Process Model of Teaching //
Educational Assessment, Evaluation and Accountability. – 2022. – Vol. 34. – P. 143–172. – DOI: 10.1007/s11092-021-09373-9
18. Ward J. R., McCotter S. S. Reflection as a Visible Outcome for Preservice Teachers // Teaching and Teacher
Education. – 2004. – Vol. 20, No. 3. – P. 243–257. – DOI: 10.1016/j.tate.2004.02.004
19. Weyers J., Thomas K., König J. Teacher Professional Competence as a Multidimensional Construct: Evaluating
the Effectiveness of University Teacher Education // Educational Assessment, Evaluation and Accountability. – 2026. – DOI:
10.1007/s11092-026-09500-4