RAQAMLI MUHITDA SIYOSIY QADRIYATLARNING TRANSFORMATSIYASI: O‘ZBEKISTON YOSHLARI MISOLIDA
Kalit so‘zlar:
siyosiy qadriyatlar, siyosiy madaniyat, raqamli transformatsiya, yoshlar, raqamli siyosiy qadriyatlar, siyosiy ishtirok, ijtimoiy tarmoqlar, Telegram, YouTube, TikTok, O‘zbekiston.Abstrak
Mazkur maqolada raqamli transformatsiyaning O‘zbekiston yoshlari siyosiy
qadriyatlari va siyosiy madaniyatiga ta’siri ikkilamchi ma’lumotlar va nazariy-konseptual tahlil asosida o‘rganiladi. Empirik baza sifatida Milliy statistika qo‘mitasining yoshlar soni va internetdan foydalanishga oid rasmiy ma’lumotlari, DataReportal’ning 2024–2026-yillardagi O‘zbekiston bo‘yicha hisobotlari, TGStat’ning ochiq Telegram ko‘rsatkichlari hamda mahalliy va xalqaro ilmiy adabiyotlardan foydalanildi. Metodologik jihatdan ikkilamchi ma’lumotlarni tahlil qilish, qiyosiy platforma tahlili, hujjatli tahlil va adabiyotlar sintezi metodlari qo‘llanildi; Telegram, YouTube va TikTok bir xil kommunikativ maydon sifatida emas, balki turli media mantiqiga ega platformalar sifatida ko‘rib chiqildi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, raqamlashtirish yoshlarning siyosiy qadriyatlarini oddiy tarzda “an’anaviydan zamonaviyga” o‘tkazmaydi, balki ularning namoyon bo‘lish shakllari, siyosiy axborot olish usullari va fuqarolik ishtiroki kanallarini o‘zgartiradi. Shu bilan birga, algoritmik saralash, axborotning tezkor tarqalishi va auditoriyaning segmentatsiyasi siyosiy qadriyatlarning shakllanish jarayonini murakkablashtiradi. Maqolada media va siyosiy kommunikatsiya sohasidagi tadqiqotchi P. Dahlgrenning “fuqarolik madaniyatlari” yondashuviga tayangan konseptual model taklif etiladi. Mazkur model empirik jihatdan sinovdan o‘tkazilmagan bo‘lib, kelgusi tadqiqotlar uchun gipotetik asos vazifasini bajaradi.
Библиографические ссылки
1.O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 14-sentabrdagi O‘RQ-406-son *«Yoshlarga oid davlat siyosati
to‘g‘risida»*gi Qonuni. 2. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. How Many Young People Are There in Uzbekistan? – 4 August 2025. – Source
3. National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. The Share of the Population Using the Internet in Uzbekistan Reached 94.2% in January–August 2025. – 2025. – Source
4. Anhor.uz. O‘zbekistonda 10 yoshdan katta aholining 97,3 foizi internetdan foydalanadi (Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida). – 2026. – Manba
5. DataReportal. Digital 2024: Uzbekistan. – 2024. – Source
6. DataReportal. Digital 2025: Uzbekistan. – 2025. – Source
7. DataReportal. Digital 2026: Uzbekistan. – 2026. – Source
8. Kursiv Uzbekistan. How Internet Is Changing Uzbekistan: Key Figures for 2025. – 9 November 2025. –
Source
9. DataReportal. Digital 2025: Top Social Platforms in 2025. – 2025. – Source
10. TGStat. Telegram Channels and Groups Catalog / Uzbekistan. – Elektron resurs.
11. TGStat. Rating of Telegram Channel Posts / Uzbekistan / Politics. – Elektron resurs.
12. Dahlgren P. Media and Political Engagement: Citizens, Communication and Democracy. – Cambridge:
Cambridge University Press, 2009. – 246 p.
13. Pang H., Qin K., Ji M. Can Social Network Sites Facilitate Civic Engagement? Assessing Dynamic
Relationship Between Social Media and Civic Activities Among Young People // Online Information Review. – 2022. – Vol. 46, No. 1. – P. 59–78. – DOI: 10.1108/OIR-10-2020-0453
14. Waeterloos C., Walrave M., Ponnet K. Designing and Validating the Social Media Political Participation Scale: An Instrument to Measure Political Participation on Social Media // Technology in Society. – 2021. – Vol. 64. – Article 101493. – DOI: 10.1016/j.techsoc.2020.101493
15. González-Bailón S., Lazer D., Barberá P. et al. Asymmetric Ideological Segregation in Exposure to Political News on Facebook // Science. – 2023. – Vol. 381, No. 6656. – P. 392–398. – DOI: 10.1126/science.ade7138
16. Verma S., Gardia A., Das B. A Meta-Analytic Review of Social Media Usage and Political Participation Among Youth // International Journal of Educational Research. – 2026. – Vol. 137. – Article 102950. – DOI: 10.1016/j.ijer.2026.102950
17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son *«Raqamli O‘zbekiston – 2030 strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»*gi Farmoni.
