ZIYORATGOH NOMLARIDA MILLIY QADRIYATLAR, TARIXIY XOTIRA VA MA’NAVIY MEROS IFODASI
Kalit so‘zlar:
ziyoratgoh nomlari, milliy qadriyat, tarixiy xotira, ma’naviy meros, onomastika, lingvokulturologiya, muqaddas makon, avliyo, tarbiya, madaniy identitet.Abstrak
Ushbu maqolada ziyoratgoh nomlarida milliy qadriyatlar, tarixiy xotira va
ma’naviy merosning ifodalanish xususiyatlari onomastik, lingvokulturologik va
pedagogik yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Ziyoratgoh nomlari xalqning diniy-
ma’rifiy qarashlari, tarixiy tajribasi, ajdodlar xotirasi, muqaddas makon haqidagi
tasavvurlari va milliy identitetini o‘zida mujassam etuvchi muhim lingvistik-madaniy
birlik sifatida qaraladi. Maqolada ziyoratgoh nomlari oddiy nomlash vositasi emas, balki
xalq xotirasi, qadriyatlar tizimi va ma’naviy tarbiya mazmunini avloddan avlodga
yetkazuvchi ramziy belgi sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda tavsifiy, semantik, tarixiy-
etimologik, lingvokulturologik va pedagogik tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar
shuni ko‘rsatadiki, ziyoratgoh nomlari milliy qadriyatlarni saqlash, tarixiy xotirani
tiklash, yosh avlodda ajdodlar merosiga hurmat, vatanparvarlik, e’tiqodiy bag‘rikenglik,
ma’naviy poklik va madaniy o‘zlikni anglash tuyg‘ularini shakllantirishda katta
tarbiyaviy imkoniyatga ega. Maqolada ziyoratgoh nomlarining ta’lim-tarbiya jarayonida
qo‘llanishi, ularning lingvomadaniy kompetensiyani rivojlantirishdagi ahamiyati va
ma’naviy-ma’rifiy faoliyatdagi o‘rni ilmiy jihatdan yoritilgan.
Библиографические ссылки
1. Авронин В. А. Проблемы изучения функциональной стороны языка. – Л.: Наука, 1975. – 276 с.
2. Арутюнова Н. Д. Язык и мир человека. – М.: Языки русской культуры, 1999. – 896 с.
3. Березович Е. Л. Русская топонимия в этнолингвистическом аспекте. – Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та,
2000. – 532 с.
4. Вежбицкая А. Язык. Культура. Познание. – М.: Русские словари, 1996. – 416 с.
5. Воробьев В. В. Лингвокультурология: теория и методы. – М.: Изд-во РУДН, 1997. – 331 с.
6. Караулов Ю. Н. Русский язык и языковая личность. – М.: Наука, 1987. – 263 с.
7. Маслова В. А. Лингвокультурология. – М.: Академия, 2001. – 208 с.
8. Никонов В. А. Введение в топонимику. – М.: Наука, 1965. – 179 с.
9. Подольская Н. В. Словарь русской ономастической терминологии. – М.: Наука, 1988. – 192 с.
10. Суперанская А. В. Общая теория имени собственного. – М.: Наука, 1973. – 366 с.
11. Толстой Н. И. Язык и народная культура: очерки по славянской мифологии и этнолингвистике. – М.:
Индрик, 1995. – 512 с.
12. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002. – 168
b.
13. Begmatov E. O‘zbek ismlari ma’nosi. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2007. – 608 b.
14. Qorayev S. Toponimika. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2006. – 320 b.
15. Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 112 b.
16. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Jizzax: Sangzor, 2006. – 91 b.
17. Abidova Z. K. Xorazm vohasi ziyoratgohlari va qadamjolari: tarixiy-etnologik tadqiqot: falsafa doktori (PhD)
dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2018. – 42 b.
18. Jo‘rayev M., Eshonqulov J. Folklorshunoslikka kirish. – Toshkent: Barkamol fayz media, 2017. – 280 b.
19. Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston
Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007. – 276 b.
20. Mirzayev T., Jo‘rayev M., Eshonqulov J. O‘zbek mifologiyasi va folklori. – Toshkent: Fan, 2019. – 312 b.