TARIXIY-MADANIY MEROS ASOSIDA TA’LIM OLUVCHILARDA AXBOROT-TAHLILIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI
Kalit so‘zlar:
tarixiy-madaniy meros, axborot-tahliliy kompetensiya, axborot savodxonligi, media va axborot savodxonligi, manbashunoslik, tanqidiy fikrlash, nomoddiy madaniy meros, hujjatli meros, raqamli ta’lim, mustaqil izlanish.Abstrak
Maqolada tarixiy-madaniy merosdan ta’lim jarayonida foydalanish orqali ta’lim
oluvchilarning axborot-tahliliy kompetensiyasini rivojlantirishning nazariy va metodik
asoslari tahlil qilinadi. Axborot muhitining jadal kengayishi ta’lim oluvchidan axborotni
faqat izlash va qabul qilishni emas, balki uning manbai, ishonchliligi, konteksti va
maqsadini tahlil qilish, turli manbalarni qiyoslash, dalillarni baholash va asoslangan
xulosa chiqarishni talab etmoqda. Tadqiqotda tarixiy-madaniy merosning moddiy,
nomoddiy va hujjatli shakllari ta’lim uchun manba sifatida ko‘rib chiqilib, ular bilan
ishlash jarayonida axborot-tahliliy kompetensiyaning vositali, amaliy va mustaqil
izlanish komponentlari ajratiladi. Maqolaning metodologik asosini nazariy tahlil,
qiyosiy yondashuv, manbashunoslik tamoyillari va pedagogik modellashtirish tashkil
etadi. UNESCOning nomoddiy madaniy merosni ta’limga integratsiya qilishga oid
materiallari, media va axborot savodxonligi bo‘yicha yondashuvlari, ACRLning axborot
savodxonligi bo‘yicha Framework hujjati hamda O‘zbekiston Respublikasining madaniy
merosga oid qonunchiligi qiyosiy tahlil qilinib, tarixiy manbalarni ta’limiy vazifalarga
aylantirish mexanizmlari asoslanadi. Tadqiqot natijasida axborot-tahliliy
kompetensiyani rivojlantirish uchun manba tanlash, manbani tanqidiy o‘qish, qiyosiy
tahlil qilish, dalillarni tasniflash, raqamli axborotni tekshirish va mustaqil xulosa
chiqarishga yo‘naltirilgan topshiriqlar tizimi taklif etiladi.
Библиографические ссылки
1. Umarova N. Globallashuv sharoitida axborot hujumlariga qarshi kurash. – Toshkent: Akademiya, 2005. – B. 4.
2. Davlatov O. G‘. Talabalarda axborot xavfsizligini ta’minlash kompetentligini tarixiy-madaniy meros vositasida
rivojlantirish : pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Toshkent, 2018. – 177 b.
3. Davlatov O. G‘. Tarixiy-madaniy meros vositasida talabalarda axborot xavfsizligini ta’minlash kompetentligini
rivojlantirish texnologiyasi. – Toshkent: Fan va ta’lim poligraf, 2019. – 62 b.
4. UNESCO. Media and Information Literacy (MIL). – 2026. – Source
5. O‘zbekiston Respublikasining 2001-yil 30-avgustdagi 269-II-son *«Madaniy meros obyektlarini muhofaza
qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida»*gi Qonuni (amaldagi tahrir). – Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi
6. Association of College and Research Libraries (ACRL). Framework for Information Literacy for Higher Education.
– American Library Association, 2016. – Source
7. UNESCO. Safeguarding Intangible Cultural Heritage in Education. – UNESCO Intangible Cultural Heritage. –
Source
8. UNESCO. About Living Heritage and Education. – UNESCO Intangible Cultural Heritage. – Source
9. UNESCO. Recommendation Concerning the Preservation of, and Access to, Documentary Heritage Including in
Digital Form. – Adopted 17 November 2015. – Source
10. Pillai J., Achilles V. Learning with Intangible Heritage for a Sustainable Future: Guidelines for Educators in the
Asia-Pacific Region. – UNESCO Bangkok Office, 2015. – Source
11. Wilson C., Grizzle A., Tuazon R., Akyempong K., Cheung C. K. Media and Information Literacy Curriculum for
Teachers. – UNESCO, 2011. – ISBN 978-92-3-104198-3. – Source
