TURLI TIL BILISH DARAJASIGA EGA TALABALARNING O‘QISH KO‘NIKMASINI TURLI STRATEGIYALAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH USULLARI (FIZIKA YO‘NALISHLARI MISOLIDA)
Kalit so‘zlar:
o‘qish ko‘nikmasi, o‘qish strategiyalari, til bilish darajasi, tabaqalashtirilgan ta’lim, metakognitiv strategiya, CEFR, kasbiy yo‘naltirilgan ingliz tili, fizika yo‘nalishi, nofilologik OTM.Abstrak
Maqolada nofilologik oliy ta’lim muassasalarining fizika yo‘nalishi talabalarida
ingliz tilida o‘qish ko‘nikmasini til bilish darajasiga (CEFR bo‘yicha A2, B1, B2) mos
tanlangan strategiyalar asosida rivojlantirish usullari yoritilgan. O‘qish strategiyalari
kognitiv, kompensatsion, metakognitiv va ijtimoiy guruhlarga ajratilib, har bir til
darajasi uchun «strategiya – matn – topshiriq» muvofiqligi modeli taklif etilgan.
Modelning amaliy samaradorligi tajriba-sinov ishlari orqali o‘rganilgan va natijalar
o‘zlashtirish darajalari bo‘yicha taqqoslangan. Maqolada namunaviy dars ishlanmasi,
pedagogik shart-sharoitlar va amaliy tavsiyalar keltirilgan.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Chet tillarni o‘rganish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi 2012-yil 10-dekabrdagi PQ-1875-son qarori. – URL: https://lex.uz.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son Farmoni. – URL: https://lex.uz.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Uzluksiz ta’lim tizimining chet tillar bo‘yicha Davlat ta’lim
standartini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 2013-yil 8-maydagi 124-son qarori. – URL: https://lex.uz.
4. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment –
Companion Volume. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. – URL: https://www.coe.int/lang-cefr.
5. Grabe W. Reading in a Second Language: Moving from Theory to Practice. – Cambridge: Cambridge University
Press, 2009.
6. Koda K. Insights into Second Language Reading: A Cross-Linguistic Approach. – Cambridge: Cambridge University
Press, 2005.
7. Stanovich K. E. Toward an Interactive-Compensatory Model of Individual Differences in the Development of
Reading Fluency // Reading Research Quarterly. – 1980. – Vol. 16, № 1. – P. 32–71.
8. Oxford R. L. Language Learning Strategies: What Every Teacher Should Know. – New York: Newbury House, 1990.
9. Mokhtari K., Reichard C. A. Assessing Students’ Metacognitive Awareness of Reading Strategies // Journal of
Educational Psychology. – 2002. – Vol. 94, № 2. – P. 249–259.
10. Carrell P. L. Metacognitive Awareness and Second Language Reading // The Modern Language Journal. – 1989. –
Vol. 73, № 2. – P. 121–134.
11. Anderson N. J. Individual Differences in Strategy Use in Second Language Reading and Testing // The Modern
Language Journal. – 1991. – Vol. 75, № 4. – P. 460–472.
12. Sheorey R., Mokhtari K. Differences in the Metacognitive Awareness of Reading Strategies among Native and Non-
Native Readers // System. – 2001. – Vol. 29, № 4. – P. 431–449.
13. Al-Qahtani A. A. Reading English as a Foreign Language: The Interplay of Abilities and Strategies // Indonesian
Journal of Applied Linguistics. – 2021. – Vol. 10, № 3. – DOI: 10.17509/ijal.v10i3.31738. – URL:
https://doi.org/10.17509/ijal.v10i3.31738.
14. Plonsky L. The Effectiveness of Second Language Strategy Instruction: A Meta-Analysis // Language Learning. –
2011. – Vol. 61, № 4. – P. 993–1038.
15. Taylor A., Stevens J. R., Asher J. W. The Effects of Explicit Reading Strategy Training on L2 Reading
Comprehension: A Meta-Analysis // Synthesizing Research on Language Learning and Teaching / Ed. by J. M. Norris, L.
Ortega. – Amsterdam: John Benjamins, 2006. – P. 213–244.
16. Palincsar A. S., Brown A. L. Reciprocal Teaching of Comprehension-Fostering and Comprehension-Monitoring
Activities // Cognition and Instruction. – 1984. – Vol. 1, № 2. – P. 117–175.
17. Laufer B. What Percentage of Text-Lexis Is Essential for Comprehension? // Special Language: From Humans
Thinking to Thinking Machines / Ed. by C. Laurén, M. Nordman. – Clevedon: Multilingual Matters, 1989. – P. 316–323.
18. Hu M., Nation I. S. P. Unknown Vocabulary Density and Reading Comprehension // Reading in a Foreign Language.
– 2000. – Vol. 13, № 1. – P. 403–430.
19. Coxhead A. A New Academic Word List // TESOL Quarterly. – 2000. – Vol. 34, № 2. – P. 213–238.
20. Dudley-Evans T., St John M. J. Developments in English for Specific Purposes: A Multi-Disciplinary Approach. –
Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
21. Hyland K. English for Academic Purposes: An Advanced Resource Book. – London: Routledge, 2006.
22. Tomlinson C. A. The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners. – 2nd ed. – Alexandria,
VA: ASCD, 2014.
23. Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. – Cambridge, MA: Harvard
University Press, 1978.
24. Jalolov J. J. Chet til o‘qitish metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2012.
25. Hoshimov O‘. H., Yoqubov I. Y. Ingliz tili o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Sharq, 2003.
26. Soliyev U. Pedagogical Approaches to Developing Reading Competence in Future English Teacher Education //
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Foreign Linguistics and Linguodidactics. – 2026. – URL:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics.
27. Chamot A. U., O’Malley J. M. The CALLA Handbook: Implementing the Cognitive Academic Language Learning
Approach. – Reading, MA: Addison-Wesley, 1994.