TURIZM YO‘NALISHI TALABALARI UCHUN KASBIY MAQSADLARGA YO‘NALTIRILGAN INGLIZ TILI KURSLARIGA PRAGMATIK KOMPETENSIYANI INTEGRATSIYA QILISH
Kalit so‘zlar:
pragmatik kompetensiya, kasbiy maqsadlarga yo‘naltirilgan ingliz tili (ESP), turizm yo‘nalishi talabalari, nutqiy aktlar, xushmuomalalik strategiyalari, madaniyatlararo kommunikatsiya, kasbiy diskurs.Abstrak
Ushbu maqolada turizm yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan kasbiy
maqsadlarga yo‘naltirilgan ingliz tili (English for Specific Purposes — ESP) kurslariga
pragmatik kompetensiyani integratsiya qilish masalasi o‘rganiladi. Turizm sohasidagi
muloqot nafaqat grammatik jihatdan to‘g‘ri nutq va kasbiy lug‘at boyligini, balki vaziyat,
suhbatdoshning ijtimoiy mavqeyi, kommunikativ maqsad va madaniy kutishlarga
muvofiq ijtimoiy jihatdan maqbul til vositalarini tanlash qobiliyatini ham talab qilishi
asoslab beriladi. Tadqiqotda pragmatik kompetensiya kasbiy kommunikativ
kompetensiyaning asosiy tarkibiy qismi sifatida ko‘rib chiqiladi hamda u mehmonlarni
kutib olish, ma’lumot berish, tavsiyalar taqdim etish, shikoyatlarni ko‘rib chiqish, uzr
so‘rash, so‘rovlarni rad etish va xizmat ko‘rsatish jarayonida yuzaga keladigan
muammolarni hal qilish kabi turizm sohasiga xos kommunikativ vaziyatlar bilan bog‘liq
holda tahlil qilinadi. ESP ta’limi doirasida o‘rgatilishi mumkin bo‘lgan nutqiy aktlar,
xushmuomalalik strategiyalari, madaniyatlararo xabardorlik va diskursni boshqarish
ko‘nikmalariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, maqolada rolli o‘yinlar, vaziyatli
dialoglar, keys-stadilar, turizm sohasiga oid autentik materiallar hamda xizmat
ko‘rsatish jarayonidagi muloqot vaziyatlarini refleksiv tahlil qilish kabi amaliy
auditoriya mashg‘ulotlari usullari yoritiladi. Xulosa sifatida, ESP kurslariga pragmatik
topshiriqlarni tizimli ravishda kiritish talabalarning xalqaro turizm sharoitida vaziyatga
mos, professional va samarali muloqot qilish qobiliyatini oshirishi ta’kidlanadi. Taklif
etilgan yondashuv ehtiyojlarga asoslangan o‘quv dasturlarini ishlab chiqish hamda
amaliyotda kontekstga mos til qo‘llash ko‘nikmalarini baholashga xizmat qiladi.
Библиографические ссылки
1. Anthony L. Introducing English for Specific Purposes. – London; New York: Routledge, 2018. – 220 p.
2. Bardovi-Harlig K., Dörnyei Z. Do Language Learners Recognize Pragmatic Violations? Pragmatic versus
Grammatical Awareness in Instructed L2 Learning // TESOL Quarterly. – 1998. – Vol. 32, № 2. – P. 233–262.
3. Blue G. M., Harun M. Hospitality Language as a Professional Skill // English for Specific Purposes. – 2003. – Vol. 22,
№ 1. – P. 73–91.
4. Dudley-Evans T., St John M. J. Developments in English for Specific Purposes: A Multi-disciplinary Approach. –
Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 301 p.
5. Hutchinson T., Waters A. English for Specific Purposes: A Learning-centred Approach. – Cambridge: Cambridge
University Press, 1987. – 183 p.
6. Ishihara N., Cohen A. D. Teaching and Learning Pragmatics: Where Language and Culture Meet. – Harlow: Pearson
Longman, 2010. – 384 p.
7. Kasper G., Rose K. R. Pragmatic Development in a Second Language. – Malden, MA: Blackwell, 2002. – 352 p.
8. Taguchi N. Teaching Pragmatics: Trends and Issues // Annual Review of Applied Linguistics. – 2011. – Vol. 31. – P.
289–310.