BO‘LAJAK GID-TARJIMONLARNING KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
Kalit so‘zlar:
gid-tarjimon, kasbiy kompetensiya, kommunikativ kompetensiya, madaniyatlararo muloqot, tarjimaviy mediatsiya, turizm diskursi, kompetensiyaviy yondashuv, kasbiy tayyorgarlik.Abstrak
Maqolaning maqsadi bo‘lajak gid-tarjimonlar kasbiy kompetensiyasining nazariy
mazmunini aniqlashtirish, uning tarkibiy komponentlarini tizimlashtirish va uni
rivojlantirishga asos bo‘ladigan metodologik yondashuvlarni ilmiy jihatdan asoslashdan
iborat. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, tizimli tahlil va nazariy umumlashtirish
metodlaridan foydalanildi. Kommunikativ kompetensiya, madaniyatlararo
kommunikatsiya, tarjimaviy mediatsiya hamda turistik gidlikka oid konsepsiyalar
integrativ nuqtayi nazardan tahlil qilindi. Natijada gid-tarjimon kasbiy
kompetensiyasining lingvistik-kommunikativ, tarjimaviy-mediativ, madaniyatlararo,
predmet-turistik, tashkiliy-servis, raqamli-axborot va refleksiv-etik komponentlardan
tashkil topgan tuzilmasi taklif etildi. Maqolaning ilmiy yangiligi mazkur
komponentlarning kasbiy vazifalar bilan funksional bog‘liqlikda tizimlashtirilgani
hamda kasbiy kompetensiyaga mualliflik ta’rifi ishlab chiqilganida namoyon bo‘ladi.
Tadqiqot natijalaridan gid hamrohligi va tarjimonlik faoliyati yo‘nalishida o‘quv
modullari, kasbiy-situativ topshiriqlar hamda baholash mezonlarini ishlab chiqishda
foydalanish mumkin.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 18-iyuldagi O‘RQ-549-son *«Turizm to‘g‘risida»*gi Qonuni //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Manba
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 30-noyabrdagi 635-son *«Malaka sertifikatlarini
berish bo‘yicha davlat xizmatlari ko‘rsatishni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni tizimlashtirish to‘g‘risida»*gi
qarori. – Manba
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 4-sentabrdagi 468-son *«O‘zbekiston
Respublikasida ekskursiya xizmatlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»*gi qarori. – Manba
4. Hymes D. On Communicative Competence // Sociolinguistics: Selected Readings / ed. by J. B. Pride, J. Holmes. –
Harmondsworth: Penguin, 1972. – P. 269–293.
5. Canale M., Swain M. Theoretical Bases of Communicative Approaches to Second Language Teaching and Testing
// Applied Linguistics. – 1980. – Vol. 1, No. 1. – P. 1–47. – DOI: 10.1093/applin/I.1.1
6. Canale M. From Communicative Competence to Communicative Language Pedagogy // Language and
Communication / ed. by J. C. Richards, R. W. Schmidt. – London: Longman, 1983. – P. 2–27.
7. Bachman L. F. Fundamental Considerations in Language Testing. – Oxford: Oxford University Press, 1990. – 408
p.
8. Celce-Murcia M. Rethinking the Role of Communicative Competence in Language Teaching // Intercultural
Language Use and Language Learning / ed. by E. Alcón Soler, M. P. Safont Jordà. – Dordrecht: Springer, 2007. – P. 41–57. –
DOI: 10.1007/978-1-4020-5639-0_3
9. Byram M. Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. – Clevedon: Multilingual Matters,
1997. – 124 p.
10. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment –
Companion Volume. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. – 280 p. – ISBN 978-92-871-8621-8.
11. Cohen E. The Tourist Guide: The Origins, Structure and Dynamics of a Role // Annals of Tourism Research. –
1985. – Vol. 12, No. 1. – P. 5–29. – DOI: 10.1016/0160-7383(85)90037-4
12. Ap J., Wong K. K. F. Case Study on Tour Guiding: Professionalism, Issues and Problems // Tourism Management.
– 2001. – Vol. 22, No. 5. – P. 551–563. – DOI: 10.1016/S0261-5177(01)00013-9
13. Weiler B., Black R. Tour Guiding Research: Insights, Issues and Implications. – Bristol: Channel View Publications,
2015. – 208 p. – ISBN 978-1-84541-468-9.
14. Weiler B., Black R. The Changing Face of the Tour Guide: One-Way Communicator to Choreographer to Co-
Creator of the Tourist Experience // Tourism Recreation Research. – 2015. – Vol. 40, No. 3. – P. 364–378. – DOI:
10.1080/02508281.2015.1083742
15. Dudley-Evans T., St John M. J. Developments in English for Specific Purposes: A Multi-Disciplinary Approach. –
Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 301 p.
16. Basturkmen H. Developing Courses in English for Specific Purposes. – Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2010. –
157 p. – DOI: 10.1057/9780230290518
17. Ermanov D. R. Bo‘lajak gid-tarjimon talabalarini o‘qitishda dialoglardan foydalanish // Oriental Renaissance:
Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. – 2023. – Vol. 3, No. 1/2. – B. 407–417.
18. Deardorff D. K. Identification and Assessment of Intercultural Competence as a Student Outcome of
Internationalization // Journal of Studies in International Education. – 2006. – Vol. 10, No. 3. – P. 241–266. – DOI:
10.1177/1028315306287002