BO‘LAJAK GID-TARJIMONLARNING KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Mualliflar

  • Mohin Narzullayeva O‘zbekiston Milliy universitetining Jizzax filiali ##default.groups.name.author##

Kalit so‘zlar:

gid-tarjimon, kasbiy kompetensiya, kommunikativ kompetensiya, madaniyatlararo muloqot, tarjimaviy mediatsiya, turizm diskursi, kompetensiyaviy yondashuv, kasbiy tayyorgarlik.

Abstrak

Maqolaning maqsadi bo‘lajak gid-tarjimonlar kasbiy kompetensiyasining nazariy 
mazmunini aniqlashtirish, uning tarkibiy komponentlarini tizimlashtirish va uni 
rivojlantirishga asos bo‘ladigan metodologik yondashuvlarni ilmiy jihatdan asoslashdan 
iborat. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, tizimli tahlil va nazariy umumlashtirish 
metodlaridan foydalanildi. Kommunikativ kompetensiya, madaniyatlararo 
kommunikatsiya, tarjimaviy mediatsiya hamda turistik gidlikka oid konsepsiyalar 
integrativ nuqtayi nazardan tahlil qilindi. Natijada gid-tarjimon kasbiy 
kompetensiyasining lingvistik-kommunikativ, tarjimaviy-mediativ, madaniyatlararo, 
predmet-turistik, tashkiliy-servis, raqamli-axborot va refleksiv-etik komponentlardan 
tashkil topgan tuzilmasi taklif etildi. Maqolaning ilmiy yangiligi mazkur 
komponentlarning kasbiy vazifalar bilan funksional bog‘liqlikda tizimlashtirilgani 
hamda kasbiy kompetensiyaga mualliflik ta’rifi ishlab chiqilganida namoyon bo‘ladi. 
Tadqiqot natijalaridan gid hamrohligi va tarjimonlik faoliyati yo‘nalishida o‘quv 
modullari, kasbiy-situativ topshiriqlar hamda baholash mezonlarini ishlab chiqishda 
foydalanish mumkin. 

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 18-iyuldagi O‘RQ-549-son *«Turizm to‘g‘risida»*gi Qonuni //

Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – Manba

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 30-noyabrdagi 635-son *«Malaka sertifikatlarini

berish bo‘yicha davlat xizmatlari ko‘rsatishni tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni tizimlashtirish to‘g‘risida»*gi

qarori. – Manba

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 4-sentabrdagi 468-son *«O‘zbekiston

Respublikasida ekskursiya xizmatlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»*gi qarori. – Manba

4. Hymes D. On Communicative Competence // Sociolinguistics: Selected Readings / ed. by J. B. Pride, J. Holmes. –

Harmondsworth: Penguin, 1972. – P. 269–293.

5. Canale M., Swain M. Theoretical Bases of Communicative Approaches to Second Language Teaching and Testing

// Applied Linguistics. – 1980. – Vol. 1, No. 1. – P. 1–47. – DOI: 10.1093/applin/I.1.1

6. Canale M. From Communicative Competence to Communicative Language Pedagogy // Language and

Communication / ed. by J. C. Richards, R. W. Schmidt. – London: Longman, 1983. – P. 2–27.

7. Bachman L. F. Fundamental Considerations in Language Testing. – Oxford: Oxford University Press, 1990. – 408

p.

8. Celce-Murcia M. Rethinking the Role of Communicative Competence in Language Teaching // Intercultural

Language Use and Language Learning / ed. by E. Alcón Soler, M. P. Safont Jordà. – Dordrecht: Springer, 2007. – P. 41–57. –

DOI: 10.1007/978-1-4020-5639-0_3

9. Byram M. Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. – Clevedon: Multilingual Matters,

1997. – 124 p.

10. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment –

Companion Volume. – Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. – 280 p. – ISBN 978-92-871-8621-8.

11. Cohen E. The Tourist Guide: The Origins, Structure and Dynamics of a Role // Annals of Tourism Research. –

1985. – Vol. 12, No. 1. – P. 5–29. – DOI: 10.1016/0160-7383(85)90037-4

12. Ap J., Wong K. K. F. Case Study on Tour Guiding: Professionalism, Issues and Problems // Tourism Management.

– 2001. – Vol. 22, No. 5. – P. 551–563. – DOI: 10.1016/S0261-5177(01)00013-9

13. Weiler B., Black R. Tour Guiding Research: Insights, Issues and Implications. – Bristol: Channel View Publications,

2015. – 208 p. – ISBN 978-1-84541-468-9.

14. Weiler B., Black R. The Changing Face of the Tour Guide: One-Way Communicator to Choreographer to Co-

Creator of the Tourist Experience // Tourism Recreation Research. – 2015. – Vol. 40, No. 3. – P. 364–378. – DOI:

10.1080/02508281.2015.1083742

15. Dudley-Evans T., St John M. J. Developments in English for Specific Purposes: A Multi-Disciplinary Approach. –

Cambridge: Cambridge University Press, 1998. – 301 p.

16. Basturkmen H. Developing Courses in English for Specific Purposes. – Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2010. –

157 p. – DOI: 10.1057/9780230290518

17. Ermanov D. R. Bo‘lajak gid-tarjimon talabalarini o‘qitishda dialoglardan foydalanish // Oriental Renaissance:

Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. – 2023. – Vol. 3, No. 1/2. – B. 407–417.

18. Deardorff D. K. Identification and Assessment of Intercultural Competence as a Student Outcome of

Internationalization // Journal of Studies in International Education. – 2006. – Vol. 10, No. 3. – P. 241–266. – DOI:

10.1177/1028315306287002

Загрузки

Nashr qilingan

2026-09-05

Nashr

Bo'lim

13.00.00 Pedagogika fanlari

Как цитировать

BO‘LAJAK GID-TARJIMONLARNING KASBIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI . (2026). Zamonaviy Ilmiy-Texnik Tadqiqotlar, 2(3), 335-339. https://ijcst.uz/index.php/journal/article/view/231