FIZIKA MUTAXASSISLIK FANLARINI O‘QITISHDA 4K KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISHNING STRUKTURAVIY-FUNKSIONAL MODELI
Kalit so‘zlar:
4K kompetensiyalari, fizika ta’limi, mutaxassislik fanlari, strukturaviy-funksional model, pedagogik shart-sharoitlar, integrativ faoliyat algoritmi, tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya, kollaboratsiya (hamkorlik), mezon- indikatorli baholash, refleksiv qayta aloqa.Abstrak
Maqolada oliy ta’lim muassasalarida fizika mutaxassislik fanlarini o‘qitishda
talabalarning 4K kompetensiyalarini — tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikatsiya va
kollaboratsiyani (hamkorlikni) — tizimli rivojlantirishga qaratilgan strukturaviy-
funksional model ilmiy-metodik jihatdan asoslanadi. Model maqsad, metodologik
yondashuvlar, pedagogik shart-sharoitlar, fizika fanlari mazmuni, sakkiz bosqichli
integrativ faoliyat algoritmi, mezon-indikatorli baholash, monitoring va refleksiv qayta
aloqani yagona tizimga birlashtiradi. 4K kompetensiyalarini baholash uchun to‘rtta
mezon, o‘n oltita indikator hamda to‘rtta rivojlanish darajasi belgilangan. Taklif etilgan
model fizika mazmunini 4Kga yo‘naltirilgan faoliyat bilan uyg‘unlashtirish va metodik
jarayonni muntazam takomillashtirish imkonini beradi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi O‘RQ-637-son *«Ta’lim to‘g‘risida»*gi Qonuni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son *«O‘zbekiston Respublikasi oliy
ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»*gi Farmoni.
3. Saydayev O. B. Fizika o‘qitishda 4K kompetensiyalarni shakllantirishning nazariy asoslari // Maktabgacha va
maktab ta’limi. – 2026. – 4-jild, № 3. – B. 973–978. – DOI: 10.5281/zenodo.19049405
4. Saydayev O. B. Fizika o‘qitishda 4K kompetensiyalarni tatbiq etish imkoniyatlari: xorijiy va mahalliy tajribalar
qiyosiy tahlili // Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar. – 2026. – № 3 (4). – B. 243–248.
5. Ganiyeva M. A. Ta’limda yangi texnologiya: 4K modeli va uni amalga oshirish yo‘llari // «Yoshlar va
tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash – mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning muhim omili» xalqaro ilmiy-amaliy
konferensiyasi materiallari. – Qo‘qon, 2024. – B. 197–200.
6. Battelle for Kids. P21 Framework Definitions. – 2019. – 9 p.
7. OECD. OECD Learning Compass 2030. OECD Future of Education and Skills 2030 Concept Note. – Paris: OECD,
2019. – 12 p.
8. UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. – Paris: UNESCO, 2021. – 186
p.
9. Hmelo-Silver C. E. Problem-Based Learning: What and How Do Students Learn? // Educational Psychology
Review. – 2004. – Vol. 16, No. 3. – P. 235–266. – DOI: 10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3
10. Freeman S., Eddy S. L., McDonough M., Smith M. K., Okoroafor N., Jordt H., Wenderoth M. P. Active Learning
Increases Student Performance in Science, Engineering, and Mathematics // Proceedings of the National Academy of
Sciences. – 2014. – Vol. 111, No. 23. – P. 8410–8415. – DOI: 10.1073/pnas.1319030111
11. Nicol D. J., Macfarlane-Dick D. Formative Assessment and Self-Regulated Learning: A Model and Seven Principles
of Good Feedback Practice // Studies in Higher Education. – 2006. – Vol. 31, No. 2. – P. 199–218. – DOI:
10.1080/03075070600572090
12. Brookhart S. M. How to Create and Use Rubrics for Formative Assessment and Grading. – Alexandria, VA: ASCD,
2013. – 159 p.
