ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА И ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ: СЦЕНАРИИ БУДУЩЕГО
Ключевые слова:
искусственный интеллект и образование, деятельность педагога, сценарии будущего, адаптивное обучение, большие языковые модели, образовательные технологии, интеграция ИИ, педагогическая профессия, сотрудничество человека и ИИ.Аннотация
В данной статье с мультидисциплинарной точки зрения анализируется взаимосвязь технологий искусственного интеллекта (ИИ) и профессиональной деятельности педагога, а также научно прогнозируются сценарии будущего развития этой взаимосвязи. Появление в сфере образования больших языковых моделей (GPT, Gemini, Claude), адаптивных систем обучения, инструментов цифровой оценки и интеллектуальных репетиторов требует пересмотра сущности, функций и необходимости педагогической профессии. Центральный вопрос о том, заменит ли ИИ педагога полностью или обогатит его деятельность, обсуждается на основе различных научных школ и эмпирических исследований. Анализируются три основных сценария будущего-модели «доминирования ИИ», «доминирования педагога» и «симбиоза»,-представлены возможности и риски каждого из них.
Библиографические ссылки
1. Anderson J. R., Corbett A. T., Koedinger K. R., Pelletier R. Cognitive Tutors: Lessons Learned // Journal of the
Learning Sciences. – 1995. – Vol. 4. – No. 2. – P. 167–207. – DOI: https://doi.org/10.1207/s15327809jls0402_
2. Baidoo-Anu D., Owusu Ansah L. Education in the Era of Generative Artificial Intelligence (AI): Understanding
the Potential Benefits of ChatGPT in Promoting Teaching and Learning // Journal of AI. – 2023. – Vol. 7. – No. 1. – P. 52–62. – DOI: https://doi.org/10.61969/jai.1337500
3. Bender E. M., Gebru T., McMillan-Major A., Shmitchell S. On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big? // Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT ’21). – New York: ACM, 2021. – P. 610–623. – DOI: https://doi.org/10.1145/3442188.3445922
4. Brynjolfsson E., McAfee A. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. – New York: W. W. Norton & Company, 2014.
5. Durkheim É. Education and Sociology. – Glencoe, IL: Free Press, 1956.
6. Frey C. B., Osborne M. A. The Future of Employment: How Susceptible Are Jobs to Computerisation? //
Technological Forecasting and Social Change. – 2017. – Vol. 114. – P. 254–280. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
7. Goel A. K., Polepeddi L. Jill Watson: A Virtual Teaching Assistant for Online Education. – Atlanta: Georgia Institute of Technology, 2016.
8. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. – Boston, MA: Center for Curriculum Redesign, 2019.
9. Khan S. Brave New Words: How AI Will Revolutionize Education (and Why That's a Good Thing). – New York: Viking Press, 2023.
10. Noddings N. Educating Moral People: A Caring Alternative to Character Education. – New York: Teachers College Press, 2002.
11. OpenAI. GPT-4 Technical Report. – San Francisco: OpenAI, 2023. – URL: https://arxiv.org/abs/2303.08774
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Raqamli O‘zbekiston–2030” strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston
Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotnomalari tizimi, 2020. – URL: https://lex.uz
13. Sahlberg P. Finnish Lessons 2.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland? 2nd ed. – New
York: Teachers College Press, 2015.
14. Selwyn N. Should Robots Replace Teachers? AI and the Future of Education. – Cambridge: Polity Press, 2019.
15. Selwyn N. The Dehumanization of Education: AI, Automation, and the Future of Teaching // Learning, Media and Technology. – 2022. – Vol. 47. – No. 2. – P. 145–160. – DOI: https://doi.org/10.1080/17439884.2022.2073432
16. VanLehn K. The Relative Effectiveness of Human Tutoring, Intelligent Tutoring Systems, and Other Tutoring Systems // Educational Psychologist. – 2011. – Vol. 46. – No. 4. – P. 197–221. – DOI: https://doi.org/10.1080/00461520.2011.611369
17. Varga-Atkins T., O’Brien M. From Drawing to Theory: Understanding Novice Teachers' Conceptions of Their Professional Role // Teaching and Teacher Education. – 2009. – Vol. 25. – No. 8. – P. 1074–1085.
18. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2023. – Geneva: World Economic Forum, 2023. – URL: https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2023