INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA ESHITISHIDA NUQSONI BO‘LGAN O‘QUVCHILARDA O‘QISH KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISHGA QARATILGAN KORREKSION- PEDAGOGIK ISHLARNING MAZMUNI VA TURLARI
Kalit so‘zlar:
inklyuziv ta’lim, eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilar, o‘qish savodxonligi, o‘qish ko‘nikmalari, mazmunli o‘qish, o‘qish texnikasi, matnni tushunish, eshitish va nutq rivojlanishi, psixologik-pedagogik shart-sharoitlar, individual yondashuv, korreksion-pedagogik ish.Abstrak
Maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarning
o‘qish savodxonligini shakllantirishning nazariy va metodik asoslari ko‘rib chiqiladi.
Tadqiqotning dolzarbligi ushbu toifadagi o‘quvchilarning ta’lim jarayonida to‘laqonli
ishtirok etishini hamda rejalashtirilgan ta’lim natijalariga erishishini ta’minlaydigan
maxsus psixologik-pedagogik shart-sharoitlarni yaratish zarurati bilan belgilanadi.
O‘qishning texnik va mazmuniy jihatlarini shakllantirish xususiyatlari, jumladan,
o‘qishning to‘g‘riligi va sur’ati, talaffuzning aniqligi, matn mazmunini tushunish,
mazmunli o‘qish hamda o‘qilgan material yuzasidan savollarga javob berish qobiliyati
yoritiladi. O‘qish faoliyati asosida yotuvchi kognitiv operatsiyalarni rivojlantirishga,
shuningdek, matnni idrok etish, tahlil qilish, taqqoslash, umumlashtirish va anglash
jarayonlarining o‘zaro bog‘liqligiga alohida e’tibor qaratiladi. Eshitishida nuqsoni
bo‘lgan o‘quvchilarga o‘qishni o‘rgatishni tashkil etishda kompleks, yaxlit, tizimli va
individual yondashuvlarni qo‘llash zarurati asoslanadi. Ularning individual ta’lim
ehtiyojlari, eshitish va nutq rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olish
hamda moslashtirilgan psixologik-pedagogik metodlar va ta’lim vositalaridan
foydalanishning ahamiyati ta’kidlanadi. Keltirilgan ilmiy-nazariy qoidalardan inklyuziv
ta’lim muhitida eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarning o‘qish savodxonligini
shakllantirish mazmuni va metodikasini takomillashtirishda foydalanish mumkin.
Библиографические ссылки
1. Конституция Республики Узбекистан. – Ташкент: Узбекистан, 2018. – 16 с. – URL: https://lex.uz/acts/20596.
2. Указ Президента Республики Узбекистан от 7 февраля 2017 года № УП-4947 «О Стратегии действий по
дальнейшему развитию Республики Узбекистан». – URL: https://lex.uz/docs/3107036.
3. Азмиова Н. М. Технология формирования навыков чтения учащихся с нарушением слуха в условиях
инклюзивного образования: автореф. дис. ... доктора философии (PhD) по педагогическим наукам. – Ташкент:
ТГПУ, 2024. – 25 с.
4. Белая Н. А. Формирование коммуникативной компетентности у дошкольников с нарушением слуха
(постановка проблемы). – Москва, 2020.
5. Всеобщая декларация прав человека: принята резолюцией 217 A (III) Генеральной Ассамблеи ООН от 10
декабря 1948 года.
6. Выготский Л. С. Проблемы дефектологии / сост., авт. вступ. ст. и библиогр. Т. М. Лифанова; авт. коммент.
М. А. Степанова. – Москва: Просвещение, 1995. – 527 с.
7. Декларация прав ребенка: принята резолюцией 1386 (XIV) Генеральной Ассамблеи ООН от 20 ноября 1959
года.
8. Декларация прав ребенка: принята резолюцией 1386 (XIV) Генеральной Ассамблеи ООН от 20 ноября 1959
года.
9. Разгоняева Т. А. Разработка программы дополнительного образования взрослых «Мягкие игрушки»:
выпускная квалификационная работа. – Екатеринбург, 2019. – 67 с.
10. Шарифзянова К. Ш. Проектирование индивидуальной образовательной траектории повышения
квалификации педагогов в условиях информационной образовательной среды: автореф. дис. ... канд. пед. наук. –
2014.
11. Хамидова М. П. Основы коррекционно-педагогической работы по обогащению словарного запаса
умственно отсталых детей дошкольного возраста: автореф. дис. ... канд. пед. наук. – Ташкент: ТГПИ, 2001. – 20 с.