TALABALARNING ILMIY-TADQIQOTCHILIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING PEDAGOGIK MEZONLARI
Kalit so‘zlar:
ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyati, ilmiy-tadqiqotchilik faoliyati, diagnostik model, pedagogik diagnostika, baholash mezonlari, indikatorlar, ilmiy kompetensiya, tadqiqotchilik kompetensiyasi, motivatsion-qadriyatli komponent, kognitiv komponent, operatsion-tadqiqot komponenti, kommunikativ-akademik komponent, refleksiv-baholovchi komponent, oliy ta’lim.Abstrak
Oliy ta’limda talabalarning ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyatlarini rivojlantirish
samaradorligini aniqlash masalasi bugungi kunda faqat ta’lim natijalarini qayd etish
bilan cheklanmay, balki talabaning ilmiy izlanishga tayyorgarligi va tadqiqot
faoliyatidagi real o‘zgarishlarni ishonchli diagnostika qilishni ham talab etmoqda.
Mazkur maqolada talabalarning ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyatlarini rivojlantirish
samaradorligini kompleks baholashning pedagogik mezonlari va diagnostik modelini
ishlab chiqish muammosi tadqiq etilgan. Tadqiqotning o‘ziga xos jihati shundan
iboratki, ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyati alohida bilim yoki ko‘nikmalar yig‘indisi sifatida
emas, balki o‘zaro bog‘liq motivatsion-qadriyatli, kognitiv, operatsion-tadqiqot,
kommunikativ-akademik va refleksiv-baholovchi komponentlarning yaxlit tizimi
sifatida talqin qilingan. Tadqiqotda diagnostik topshiriqlarni tanlash va baholash
natijalarini umumlashtirishda kompleks, kompetensiyaviy va faoliyatga yo‘naltirilgan
yondashuvlar qo‘llanilgan. Taklif etilgan diagnostik model talabaning ilmiy izlanishga
bo‘lgan munosabatidan boshlab, tadqiqot muammosini aniqlash, ilmiy axborotni izlash
va tahlil qilish, tadqiqot faoliyatini amaliy bajarish, natijalarni ilmiy kommunikatsiya
orqali taqdim etish hamda o‘z faoliyatini refleksiv baholashgacha bo‘lgan jarayonni
yaxlit diagnostika qilish imkonini beradi. Mazkur yondashuv asosida olingan natijalar
talabalarning ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyatlari rivojlanishini miqdoriy va sifat jihatdan
baholash, pedagogik ta’sir natijadorligini aniqlash hamda ta’lim jarayonini
takomillashtirish uchun diagnostik asos yaratadi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning
qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 2026-yil 10-apreldagi PF-58-son Farmoni. – Toshkent, 2026.
3. Allayarova S. N. The Formation of Research Skills in Students as an Important Indicator of Higher Education.
4. Iraso-Calí A., Martínez-Fernández J. R., París-Mañas G., Sánchez-Martí A., García-Ravidá L. B. The Research
Competence.
5. Gess C., Wessels I., Blömeke S. Domain-Specificity of Research Competence among Teacher Education Students.
6. Rubio M. J., Torrado M., Quirós C., Valls R. Self-Perception of Investigative Competences in Final-Year Students of
Pedagogy of the University of Barcelona.
7. Pesha A. V., Patutina S. Yu. Assessing Students’ Research Competencies with the Main Focus on the Level and
Direction of Their Development.
8. George-Reyes C. E., López-Caudana E. O., Ramírez-Montoya M. S. Research Competencies in University Students:
Intertwining Complex Thinking and Education.
9. Research Perceived Competency Scale: A New Psychometric Adaptation for University Students’ Research
Learning.
10. Egamberganov I. Sh. Formation of Research Competencies in Students Based on an Integrative Approach.
Internet resurslar
1. O‘zbekiston Respublikasi Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/.
2. Frontiers: ilmiy jurnallar platformasi [Elektron resurs]. – URL: https://www.frontiersin.org/.
3. Taylor & Francis Online: ilmiy nashrlar platformasi [Elektron resurs]. – URL: https://www.tandfonline.com/.
4. MDPI: ochiq foydalanishdagi ilmiy jurnallar platformasi [Elektron resurs]. – URL: https://www.mdpi.com/.
5. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE): ilmiy jurnalning rasmiy veb-sayti [Elektron
resurs]. – URL: https://ijere.iaescore.com/.