MAKTABGACHA TA'LIM MUASSASALARIDA NUTQNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLARI: ILMIY QARASHLAR TAHLILI
Kalit so‘zlar:
maktabgacha ta'lim, nutq rivojlanishi, pedagogik asoslar, psixologik asoslar, til rivojlanishi, nutq faoliyati, kommunikativ kompetensiya, nutq madaniyati, ilmiy tahlil, sharhli maqola.Abstrak
Mazkur maqolada maktabgacha ta'lim muassasalarida bolalar nutqini rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslari ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Nutq rivojlanishining yosh xususiyatlari, tilni egallash jarayonining psixologik mexanizmlari hamda pedagogik shart-sharoitlari yoritiladi. L.S. Vigotskiy, A.R. Luriya, A.N. Leontyev, J. Piaget, J. Bruner, M. Montessori va boshqa olimlarning ilmiy qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘zbek pedagog olimlarining maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirishga oid tadqiqotlari umumlashtirilib, zamonaviy maktabgacha ta'lim amaliyoti uchun muhim ilmiy xulosalar beriladi. Maqola sharhli tahlil asosida yozilgan bo‘lib, mavjud ilmiy yondashuvlarning umumiy va farqli jihatlarini ochib beradi.
Библиографические ссылки
1. Выготский Л. С. Мышление и речь. – Москва: Лабиринт, 1999.
2. Лурия А. Р. Язык и сознание. – Москва: Изд-во МГУ, 1979.
3. Леонтьев А. Н. Деятельность. Сознание. Личность. – Москва: Политиздат, 1975.
4. Пиаже Ж. Речь и мышление ребёнка. – Москва: Педагогика-Пресс, 1994.
5. Bruner J. S. Child’s Talk: Learning to Use Language. – New York: W. W. Norton, 1983.
6. Montessori M. The Absorbent Mind. – New York: Henry Holt and Company, 1995.
7. Эльконин Д. Б. Психология игры. – Москва: Педагогика, 1978.
8. Tomasello M. Constructing a Language: A Usage-Based Theory of Language Acquisition. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 2003.
9. Snow C. E., Burns M. S., Griffin P. Preventing Reading Difficulties in Young Children. – Washington, DC: National Academy Press, 1998.
10. Dickinson D. K., Tabors P. O. Beginning Literacy with Language: Young Children Learning at Home and School. – Baltimore: Paul H. Brookes Publishing, 2001.
11. Qodirova R. M. Maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirishning ruhiy omillari. – Sariog‘och, Qozog‘iston, 1998.
12. Qodirova F. R., Qodirova R. M. Bolalar nutqini rivojlantirish nazariyasi va metodikasi. – Toshkent: Istiqlol, 2006.
13. Babayeva D. R. Nutq o‘stirish nazariyasi va metodikasi: darslik. – Toshkent: Barkamol Fayz Media, 2018. – 432 b.
14. Mo‘minova L. R. Maktabgacha yoshdagi bolalarni savodga o‘rgatish dasturi. – Toshkent, 1996. – 47 b.
15. Wasik B. A., Hindman A. H., Snell E. K. Book Reading and Vocabulary Development: A Systematic Review // Early Childhood Research Quarterly. – 2016. – Vol. 37. – P. 39–57. – DOI: 10.1016/j.ecresq.2016.04.003.
16. Dickinson D. K., Porche M. V. Relation between Language Experiences in Preschool Classrooms and Children’s Kindergarten and Fourth-Grade Language and Reading Abilities // Child Development. – 2011. – Vol. 82. – No. 3. – P. 870–886. – DOI: 10.1111/j.1467-8624.2011.01576.x.
17. Justice L. M., Mashburn A. J., Hamre B. K., Pianta R. C. Quality of Language and Literacy Instruction in Preschool Classrooms Serving At-Risk Pupils // Early Childhood Research Quarterly. – 2008. – Vol. 23. – No. 1. – P. 51–68.
18. Yang N., Shi J., Lu J., Huang Y. Language Development in Early Childhood: Quality of Teacher-Child Interaction and Children’s Receptive Vocabulary Competency // Frontiers in Psychology. – 2021. – Vol. 12. – Article 649680. – DOI: 10.3389/fpsyg.2021.649680.