DIQQAT YETISHMOVCHILIGI VA GIPERAKTIVLIK SINDROMI ANIQLANGAN VA NORMOTIPIK BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA NUTQ BUZILISHLARINING TARQALGANLIGI VA TUZILISHI
Kalit so‘zlar:
diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik sindromi, logopediya, nutq buzilishlari, ekspressiv til, pragmatik nutq, effekt hajmi, boshlangʻich taʼlim.Abstrak
Maqolada diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik sindromi aniqlangan hamda
normotipik rivojlanishga ega boshlangʻich sinf oʻquvchilarida nutq buzilishlarining
tarqalganligi va tuzilishi nashr etilgan xalqaro qiyosiy tadqiqotlar va meta-tahlillar
(Sciberras va boshq., 2014; Korrel va boshq., 2017 va boshqalar) maʼlumotlari asosida
tahlil qilingan. Tahlil natijalariga koʻra, diqqat yetishmovchiligi va giperaktivlik
sindromi aniqlangan oʻquvchilarda til/nutq muammolari 40% ni, normotipik
tengdoshlarida esa 17% ni tashkil etadi (OR=2,8; 95% CI 1,5–5,1). Meta-tahlil
maʼlumotlari nutqning barcha komponentlarida ishonchli farqni koʻrsatadi; eng katta
effekt hajmi ekspressiv til boʻyicha qayd etilgan (Hedges’ g=1,23).
Библиографические ссылки
1. Sciberras E., Mueller K. L., Efron D., Bisset M., Anderson V., Schilpzand E. J., Jongeling B., Nicholson J. M.
Language Problems in Children with ADHD: A Community-Based Study // Pediatrics. – 2014. – Vol. 133, № 5. – P. 793–
800.
2. Korrel H., Mueller K. L., Silk T., Anderson V., Sciberras E. Research Review: Language Problems in Children
with Attention-Deficit Hyperactivity Disorder – A Systematic Meta-Analytic Review // Journal of Child Psychology and
Psychiatry. – 2017. – Vol. 58, № 6. – P. 640–654.
3. Mueller K. L., Tomblin J. B. Examining the Comorbidity of Language Disorders and ADHD // Topics in Language
Disorders. – 2012. – Vol. 32, № 3. – P. 228–246.
4. Cohen N. J., Vallance D. D., Barwick M. et al. The Interface Between ADHD and Language Impairment // Journal
of Child Psychology and Psychiatry. – 2000. – Vol. 41, № 3. – P. 353–362.
5. Cordier R., Munro N., Wilkes-Gillan S. et al. Applying a Taxonomy of Pragmatic Language to ADHD // Research
in Developmental Disabilities. – 2017. – Vol. 60. – P. 1–15.
6. Redmond S. M. Language Impairment in the Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Context // Journal of
Speech, Language, and Hearing Research. – 2016. – Vol. 59, № 1. – P. 133–142.
7. Barkley R. A. Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment. – 4th ed. –
New York: Guilford Press, 2015. – 898 p.
8. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). –
Washington: APA, 2013. – 947 p.
9. Ayupova M. Yu. Logopediya: oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019. – 320 b.
10. Волкова Л. С. Логопедия: учебник для вузов. – Москва: ВЛАДОС, 2018. – 703 с.
