BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH – ZAMONAVIY PEDAGOGIK ZARURAT SIFATIDA
Kalit so‘zlar:
bo‘lajak o‘qituvchi, tadqiqotchilik ko‘nikmasi, tadqiqotchilik faoliyati, kasbiy tayyorgarlik, pedagogik ta’lim, tadqiqotchilik kompetensiyasi, tanqidiy fikrlash, refleksiv faoliyat, ilmiy izlanish, dalillarga asoslangan pedagogik faoliyat.Abstrak
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini
rivojlantirishning zamonaviy pedagogik zarurati nazariy-metodologik jihatdan tahlil
qilingan. Oliy pedagogik ta’lim jarayonida bo‘lajak mutaxassisni nafaqat kasbiy bilim va
amaliy ko‘nikmalarga ega pedagog, balki ta’lim jarayonida yuzaga keladigan
muammolarni aniqlash, ularning sabablarini ilmiy asosda o‘rganish, zarur
ma’lumotlarni izlash va tahlil qilish, dalillarga asoslangan xulosalar chiqarish hamda
pedagogik faoliyatini muntazam takomillashtirishga qodir tadqiqotchi-pedagog sifatida
tayyorlash zarurati asoslangan. Tadqiqotchilik ko‘nikmalarining bo‘lajak o‘qituvchining
kasbiy kompetentligi, tanqidiy va refleksiv fikrlashi, mustaqil qaror qabul qilishi hamda
innovatsion pedagogik faoliyat yuritishidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, tadqiqotchilik
ko‘nikmalarini rivojlantirishga ta’sir etuvchi zamonaviy pedagogik omillar
tizimlashtirilib, mazkur ko‘nikmalarning bo‘lajak o‘qituvchi kasbiy tayyorgarligidagi
funksional ahamiyati ochib berilgan. Tahlillar asosida tadqiqotchilik ko‘nikmalarini
pedagogik kasbiy tayyorgarlikning qo‘shimcha elementi sifatida emas, balki uning
tarkibiy va zarur komponentlaridan biri sifatida rivojlantirish lozimligi asoslangan.
Библиографические ссылки
1. Abdullayeva N. A. Bo‘lajak pedagoglarning ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyasini shakllantirish ijtimoiy-
pedagogik zarurat sifatida // Maktabgacha va maktab ta’limi. – 2025. – T. 3, № 5. – DOI: 10.5281/zenodo.15535493
2. Abdullayeva N. A. Bo‘lajak pedagoglarning ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyasini shakllantirish texnologiyasi
(Pedagogika fani metodologiyasi misolida) : pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. – Farg‘ona:
Farg‘ona davlat universiteti, 2026.
3. Yaqubov F. M. Ilmiy-tadqiqotchilik kompetentligining mazmuni va tarkibiy tuzilishi. – 2025. – DOI:
10.47390/SPR1342V5I4Y2025N72
4. Ergashev N. Tadqiqotchilik kompetentligi pedagogik muammo sifatida // Maktabgacha va maktab ta’limi. –
2025. – DOI: 10.5281/zenodo.17953837
5. Maxmudov B. B. Bo‘lajak o‘qituvchilarda tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirishning nazariy asoslari
// Science Time. – 2026. – T. 4, № 2. – DOI: 10.66345/stj.v4i2.4916
6. Matyakubova G. A. Oliy ta’limda ilmiy-tadqiqotchilik kompetensiyasini rivojlantirishda raqamli ta’lim
platformalarining o‘rni // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. – 2026. – T. 8, № 6. – B. 582–589. – DOI:
10.70728/c.series.ped.v08.i06.090
7. Abdurahmonova D. U., Maxsudova Sh. M. Interaktiv darslar orqali bo‘lajak matematika o‘qituvchilarining
tadqiqotchilik ko‘nikmalarini oshirish // Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2024. – B. 520–524. – DOI:
10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.57737
8. Gussen L., Schumacher F., Großmann N., Ferreira González L., Schlüter K., Großschedl J. Supporting Pre-Service
Teachers in Developing Research Competence // Frontiers in Education. – 2023. – Vol. 8. – Article 1197938. – DOI:
10.3389/feduc.2023.1197938
9. Matjašič M., Vogrinc J. Research Competence of Pre-Service Teachers: A Systematic Literature Review //
European Journal of Educational Research. – 2024. – Vol. 13, No. 2. – P. 877–894. – DOI: 10.12973/eu-jer.13.2.877
10. Vígh T. Development of Research Skills Through Research-Focused Microteaching Lesson Study in Preservice
Teacher Education // Teaching and Teacher Education. – 2024. – Vol. 145. – Article 104618. – DOI:
10.1016/j.tate.2024.104618
11. Matjašič M., Vogrinc J. Supporting the Development of the Perceived and Actual Research Competence of Pre-
Service Teachers // Education Sciences. – 2025. – Vol. 15, No. 6. – Article 652. – DOI: 10.3390/educsci15060652
12. Schröder A. I., Cammann F., Darge K., Krepf M., Weyers J. et al. Development of Student Teachers’ Research
Competence in the Context of Research-Based Learning: A Longitudinal Study on the Effects of an E-Learning-Supported
Intervention // Zeitschrift für Erziehungswissenschaft. – 2025. – Vol. 28. – P. 1525–1548. – DOI: 10.1007/s11618-025-
01342-y
